Lieg alsjeblieft tegen me!

liegen en communicatie

Vroeger moesten we als stam zien te overleven en was het belangrijk dat we allemaal zo’n beetje hetzelfde deden. Niemand was er bij gebaat wanneer tijdens het besluipen van een wolharige mammoet ineens één van de jagers de bosjes in dook om rode bessen te plukken die hij wilde gebruiken als kleurstof voor zijn nagellak. Nog afgezien van het afleiden der overige stamleden droeg afwijkend gedrag in zo’n situatie niet bij aan het voortbestaan.

Groepsdruk en communicatie 

Tegenwoordig zijn we door onze communicatie veel minder afhankelijk van elkaar en van groepsgedrag, maar de neiging zit er nog wel in. En uiteraard is er niets tegen op groepsbewustzijn, -communicatie en -gedrag, zolang het geen schade toebrengt aan het individu. En daar wringt de schoen: als individu kun je wel iets anders willen dan de groep wil (‘groep’ staat hier voor familie, kerkgemeenschap, vriendenkring, buurt, land, et cetera) maar vaak zal diezelfde groep alles op alles zetten om je daarvan te weerhouden. Dat heeft te maken met het gegeven dat men door jouw non-conformisme fijntjes wordt herinnerd aan het eigen conformisme. En dat kan eng zijn, waardoor men probeert je ‘tot rede te brengen’, ‘je verstand te laten gebruiken’, enzovoort. Totdat men inziet dat je toch je eigen gang gaat; dan word je verstoten, genegeerd of geïmiteerd.

Groot gelijk hoor, hufter!

Ik doe niet vaak aan zakelijke besprekingen of ontmoetingen: veelal zijn de zaken prima via mail en telefoon te regelen. Voor mijn werk is het niet nodig om mij te ontmoeten. Als ik dat vertel, is er altijd een aantal mensen dat knikt en zegt: “Groot gelijk! Er gaat zoveel tijd zitten in die lunches en besprekingen…” Bovendien kan men een afwijkend geluid wel waarderen. Hetzelfde gebeurt als ik vertel dat ik bijna nooit naar een verjaardagsfeest ga, eenvoudigweg omdat ik er niet van houd. Mensen geven me groot gelijk, knikken en zeggen dat ze er zelf ook helemaal niet van houden.

Veel van die mensen worden vervolgens pissig wanneer later blijkt dat ik ook hún verjaardagsfeest of zakenlunch bedoelde.

Wil je dat ik je bedrieg, of liever niet?

Als je aan mensen vraagt: “Wil je dat ik eerlijk ben, of word je liever bedrogen?” kijken ze je meestal aan alsof ze water zien branden. “Eerlijk natuurlijk,” zeggen ze beledigd. “Ik wil toch zeker niet bedrogen worden?” En wanneer je dan vervolgens eerlijk bent en zegt dat je geen prijs stelt op hun gezelschap, dat je hun nieuwe auto, jas, huis, tuin, verkering, printer, tv, foto’s van de kinderen, vakanties en achtertuin niet hoeft te zien omdat het je niet interesseert … dan blijkt vaak dat ze toch liever wèl bedrogen zouden worden.
“Er bestaat ook nog zoiets als tact hè,” zegt de een.
“Je kunt toch op een fatsoenlijke manier duidelijk maken dat je geen tijd hebt?”
“Dat kan ook anders hè”
Enzovoort.

Eigenlijk

Wat men daarmee eigenlijk zegt (het woord ‘eigenlijk’ is een van de belangrijkste sleutels in communicatie) is: “Houd me voor de gek, lieg tegen me, verneuk me maar doe het een beetje zachtjes, zodat ik diep van binnen wel weet dat ik bedrogen word, maar het samen met jou kan weglachen onder het uitwisselen van schijnheiligheden en geveinsde beleefdheden, waardoor het hopelijk niet zo’n pijn doet.”

Sluipmoordenaar

En inderdaad: de directe pijn zal minder zijn – de klap in het uitgestreken gezicht dat ‘fatsoen’ heet blijft uit. En dat is op dat moment wellicht comfortabel. Wat er voor in de plaats komt, is een zeurende jeuk, een lichte irritatie, een broeiende ontsteking die heel geniepig en heel langzaam zijn weg vindt door alles heen en zich zo geleidelijk opbouwt dat de oorzaak vaak niet meer is te achterhalen wanneer het te laat is. Keer op keer zorgt het bedrog dat ‘fatsoen’ wordt genoemd, de leugen die ‘tact’ heet en de minachting voor de ander die wordt verpakt in het begrip ‘ontzien’, dat de infectie verergert, vergroot, zich uitbreidt.
Om na jaren broeien, sudderen, jeuken en irriteren tot uitbarsting te komen. Die uitbarsting kan in vele vormen komen, maar hij komt hoe dan ook. De een krijgt een burn-out om wakker te worden, een ander gaat gebukt onder kwalen en weer een ander wordt depressief of draait compleet door.

Dus dat is het dan?

“Is dit alles?” zong de band Doe Maar ooit.
Ja. Dit is alles. Meer zal het niet worden.
Tenzij je zelf ingrijpt en moed verzamelt om ondanks de afwijzingen die het je gaat opleveren, ondanks de pijn die mensen je willen doen omdat je niet meer met hun groepje meedoet, je eigen weg besluit te gaan en eerlijk wordt, in elk geval naar jezelf. Het is de grootste dienst die je jezelf kunt bewijzen en de meest zuivere vorm van communicatie die er bestaat.

En tevens de moeilijkste.

 

Lees ook: Manipulatie in Relaties – Psychologie Magazine

Eerder gepubliceerd op Brainquest