Metacommunicatie: De 3-wat-regel

Er bestaat geen foute communicatie.
Wel ongelukkig gekozen communicatie.

 

 

Als communicatie niet ‘lukt’ ligt dat nooit aan de ander, maar altijd aan jezelf. Een manier om het te veranderen, is je communicatie aanpassen door bijvoorbeeld:

  • andere woordkeuze – lichaamstaal – intonatie
  • stoppen met communiceren
  • metacommunicatie

Het lukt uiteindelijk nooit om de ander te veranderen, of geheel op jouw manier te laten communiceren. Bovendien kan dat veel ergernis (bij de ander, maar ook bij jezelf) opleveren. Metacommunicatie is bezig zijn met de manier waarop je communiceert. Een uitspraak als: ‘Zullen we dit in alle rust het komende kwartier bespreken?’ is een voorbeeld van metacommunicatie.

  • Bemerken dat je vanuit kwaadheid spreekt, en dit beoordelen voor jezelf, is ook een vorm van metacommunicatie (intern)
  • Bespreken met de ander dat je bemerkt dat je vanuit kwaadheid spreekt is tevens metacommunicatie (extern)

 

Kort gezegd:

  • Interne metacommunicatie is het in jezelf beoordelen van communicatie
  • Externe metacommunicatie is het benoemen / overleggen van communicatie
  • Je gedachten bepalen je communicatie met jezelf en anderen
  • Je kunt je gedachten sturen

 

De 3-wat-regel

 

Een van de meest effectieve vormen van interne metacommunicatie – en tevens een die naast effect ook een hoop voordelen oplevert – is de 3-wat-regel. Eenvoudig en kort gezegd bestaat de 3-wat-regel uit het je afvragen van de volgende drie punten:

  1. Wat wil ik zeggen?
  2. Wat is het doel?
  3. Wat als ik het niet zeg?

 

Wat wil ik zeggen?

Wat je wilt zeggen komt er vaak anders uit wanneer je (kort) over die vraag nadenkt. Meestal houdt dat een verbetering van je communicatie in; het wordt effectiever en doelgerichter.

 

Waarom wil ik dit zeggen?

Wat wil je van jezelf en de ander? Wat wil je bereiken? Welk resultaat wil je bereiken met wat je zegt?

voorbeelden van gewenste resultaten zijn:

  • geluid mogen maken
  • verveling verdrijven
  • informatie verstrekken (waarom?)
  • informatie vergaren (waarom?)
  • stemming beïnvloeden / veranderen
  • de ander/jezelf gunstig stemmen (of juist niet)
  • imponeren / indruk maken

Geen van deze motivaties is goed of fout: je kunt hooguit nadenken over de beste keuze voor dat moment. Wanneer je bijvoorbeeld iemand wilt imponeren met een verhaal, dan maakt dat in een groep waar sterke verhalen worden verteld bij wijze van tijdverdrijf een heel andere indruk dan tijdens een vergadering die over iets anders gaat.

 

Wat zal er gebeuren als ik het niet zeg?

Wanneer je serieus over deze vraag nadenkt, blijft er waarschijnlijk maar een klein deel van de communicatie over die je aanvankelijk wilde voeren. Dat komt omdat communicatie niet alleen informatie-uitwisseling als functie heeft, maar ook sociale uitwisseling (van gevoelens, emoties, stemmingen et cetera)

De vraag: Wat gebeurt er als ik het niet zeg? kan tijdbesparend werken en daardoor bijzonder effectief zijn. Het is een omkering van de vraag: Wat is het doel? omdat het de tegenargumenten voor je motivatie(s) weergeeft. Tijdens een training van bankpersoneel wisten de deelnemers een vergadering af te ronden in twintig minuten, waar die anders meestal ruim twee uur in beslag nam, alleen maar doordat iedereen zich regelmatig even afvroeg: “Wat gebeurt er als ik dit (wat ik nu zou willen zeggen) niet zeg?”

 

Word een plezieriger gesprekspartner

Met de 3-wat-regel word je niet alleen een plezieriger gesprekspartner, maar rubriceer je je gedachten en uitkomsten – wat een helder hoofd geeft. Doe er je voordeel mee, zou ik zeggen.