Schrijf eens vanuit je broodtrommel

 

authentiek schrijven

In onze wereld van informatie zijn geschreven teksten aan de orde van de dag. Teksten om te informeren, te onderwijzen, te helpen, te vermaken … Sommige teksten springen eruit vanwege de echtheid, de oprechtheid die ervan uitgaat.

Hoe schrijf je authentiek?

Nou, je begint met een ‘a’ en …

Ja, zo spel je het woord. Even onthouden dat er achter de eerste ‘t’ een ‘h’ komt, en dan schrijf je het helemaal goed.

Maar hoe zit het met de authenticiteit van teksten? Hoe herken je die en, nog belangrijker, hoe schrijf je die? Kort gezegd komt het er in beide gevallen op neer dat een authentieke tekst emotie oproept. Daardoor is authenticiteit van kilometers afstand te zien. Leg twee teksten naast elkaar en je zult met gemak de meest en minst authentieke kunnen onderscheiden. Dat komt door de eerder genoemde emotie.

Huilverhalen?

Met het oproepen van emotie bedoel ik niet per se dat mensen flauwvallen van overweldiging bij het lezen van je tekst, maar dat er ‘iets’ gebeurt met het gevoel van de lezer. Het geheim van authenticiteit is dat het niet geveinsd kan worden: de lezer voelt de tekst alleen als de schrijver deze ook voelde. Dat kan een subtiel gevoelde emotie zijn of inderdaad de overweldiging. Meestal is het iets waarvan lezers desgevraagd zeggen: ‘op de een of andere manier raakt het me’.

Sommige instellingen en bedrijven maken daar schaamteloos misbruik van door hun reclames te laten lijken op echte verhalen over ‘zielige’ mensen of dieren die toch iets bereiken terwijl we eigenlijk dachten dat ze het helemaal niet konden, en dat het liefst met aanzwellende muziek waardoor de stemmen bijna niet meer te verstaan zijn en David Hamilton-effecten … Het lijkt op het verhaal van de regisseur die zielige kindertjes in Afrika filmt in opdracht van een of ander hulpfonds en die het ene zielige kindertje vervangt door een nog zieliger kindertje, en dan vraagt: “Kunnen er niet wat meer vliegen bij?”

Het schiet zijn doel zo langzamerhand voorbij. Emoporno is het, en kennelijk verkoopt het; anders zouden ze er wel mee ophouden.

Het oproepen van echte emotie kan met veel subtielere signalen.

Broodtrommelbriefjes

We hebben het hier overigens niet over de kunst van het romanschrijven maar over de alledaagse teksten die we allemaal wel eens schrijven: een e-mail naar een collega, een kattebelletje dat wordt achtergelaten op de fruitschaal voor je partner; een briefje in de broodtrommel van je dierbare.

Het zijn vaak deze ‘broodtrommelbriefjes’ die barsten van de authenticiteit. Ze zijn geschreven door en voor vertrouwelingen; ouder en kind, partner en partner … en daardoor ontdaan van gekunsteldheid, een teveel aan doordachtheid en correctheid.

Er mag zogezegd een grammaticale of spelfout in voorkomen; een vergeten leesteken, of juist een paar leestekens teveel: dat maakt allemaal niet uit bij de broodtrommelbriefjes: die bevatten een boodschap en dat is het enige waar het om draait.

Krampcommunicatie

Samengevat is een broodtrommelbriefje ontdaan van zogenaamde ‘krampcommunicatie’; de communicatie waarbij over ieder woord is nagedacht. Ongetwijfeld zullen er mensen zijn die zelfs broodtrommelbriefjes aanwenden voor communicatieve trucjes en andere manipulatie, maar het meerendeel is gewoon opgeschreven vanuit wat er werkelijk wordt bedoeld. Broodtrommelbriefjes kunnen uiteraard ook buiten de broodtrommel voorkomen:

Oma is haast altijd lief want gisteren was ze boos

Een prachtig voorbeeld van authentieke communicatie in broodtrommelvorm: geen woord te veel of te weinig, recht uit het hart en nog met een logische verklaring ook. Je kunt er niet omheen: dat is tevens de authenticiteit van zo’n tekst.

Tip
Mocht je (weer eens) vastzitten met een tekst en er je hoofd over breken of je het woord ‘niet’ nou wel of niet (ha) moet gebruiken omdat het onderbewustzijn het woord ‘niet’ niet herkent volgens sommigen, en of je nou ‘u’ of ‘jij’ moet gebruiken …

Denk dan eens in broodtrommeltermen en schrijf je tekst nog eens. Eventueel neem je het midden tussen een goed uitgedachte tekst en een simpele. Kijk wat er gebeurt, en merk op of het iets met je gevoel doet. Naast leuk om mee te oefenen, is deze techniek uitstekend geschikt om uit hardnekkige patronen te komen en je creativiteit een gezonde duw te geven.

Schrijf af en toe eens vanuit je broodtrommel, zou ik zeggen.