Laat maar eens zien dan

Beste wandtegelaar,

Als zoeker naar waarheid en wijsheid ben ik altijd geïnteresseerd in wat werkt, maar vooral naar de reden dat er zo wordt vastgeklampt aan wat niet werkt.

Je ziet dit terug in het ‘Nieuwe, nu wél werkende dieet’ dat elke week weer terugkomt. En het blijft kennelijk goed verkopen, anders zou het verschijnsel allang zijn verdwenen.

Nog een duidelijk voorbeeld vind ik de superkreet uit de wereld van persoonlijke ontwikkeling (al jarenlang een van de meest lucratieve gebieden om mensen moeiteloos geld uit de zakken te kloppen):

“Je moet het gewoon loslaten”

Na me jaren te hebben verbaasd over de lulligheid van het verschijnsel (iedereen weet uit eigen ervaring en door andermans verhalen dat het niet werkt) kan ik niet anders dan erom lachen, zij het enigszins zuur. Hoe kan het dat zoveel mensen letterlijk elke dag zien dat de dooddoeners niet werken en er toch minstens net zoveel mensen blijven volhouden dat het precies dat is wat je moet doen?

  • Ieder pondje gaat door het mondje 

Klopt; en is er ooit iets anders bereikt dan een flink schuldgevoel bij degene die met gewichtsproblemen kampt?

  • Gewoon minder eten en meer bewegen: dan val je vanzelf af

 Meestal geroepen door mensen die werkelijk geen flauw idee hebben waarover ze het hebben. Wetenschappers die toegang hebben tot talloze onderzoeken waaruit blijkt dat er meer aan de hand is (mensen die exact hetzelfde eten en bewegen, waarbij sommigen aankomen, anderen afvallen, weer anderen op hetzelfde gewicht blijven) en die desondanks stug blijven vasthouden aan het ‘minder eten – meer bewegen’-verhaal;  mensen die geen enkele toegang tot welke onderzoeksresultaten dan ook hebben maar het makkelijkste verhaal nablaten. Steeds meer aanwijzingen dat ook andere factoren, zoals hormonale afwijkingen, slecht werkende organen, vergiftiging door toxisch voedsel en ontelbare andere zaken meespelen, kunnen kennelijk niet voorkomen dat diezelfde proeve van onnadenkendheid als een mantra wordt volgehouden.

  • Geluk is een keuze

Ik nodig je uit om een dag met mij op stap te gaan, onder  meer op bezoek bij een paar mensen, van wie een aantal compleet kapot is achtergebleven na het verlies van dierbaren (kinderen, partner, familie); mensen die  het beeld van de ‘werkelijkheid’ volledig kwijt zijn of een verwrongen idee over zichzelf en anderen hebben; mensen die met handenvol medicatie per dag nauwelijks mentaal kunnen functioneren vanwege de wanen, de stemmen, de afschuw van het leven en van daaruit de wens om eruit te stappen, kinderen die geboren zijn in een gezin waar mishandeling en misbruik (mentaal zowel als fysiek) aan de orde van de dag zijn, kinderen die vanaf hun achtste jaar hoereren voor toeristen om het gezin waarin ze zijn geboren van wat geld te voorzien, et cetera.

  • Gezondheid heb je zelf in de hand

Als je nog wat misplaatst zelfvertrouwen overhebt na gisteren, toen we die bezoekjes hebben afgelegd aan mensen voor wie geluk een keuze is, nodig ik je vandaag uit om met me mee te gaan naar een ziekenhuis, afdeling oncologie voor kinderen, en de afdeling oncologie voor volwassenen. We hoeven daar niet een hele dag te zijn (je hebt ook recht op je eigen geluk natuurlijk) maar een paar uurtjes, om te praten met de volwassen en kinderen met allerlei vormen van kanker; mensen die weten dat ze niet meer zo heel lang te gaan hebben in dit leven, die weten dat hun lichaam het goeddeels heeft opgegeven, en die hopen met niet al te veel pijn, benauwdheid of paniek deze wereld te verlaten. Kinderen die hun ouders troosten en zich soms zelfs schuldig voelen dat ze hun ouders zoveel verdriet doen door dood te gaan.

Mocht dat niet genoeg zijn, dan kunnen we altijd nog naar wat andere afdelingen toe, of eens met een thuiszorgmedewerker/-ster meelopen op zijn/haar route langs mensen die zelf hun kousen niet meer kunnen aantrekken, enzovoort. Ook is er altijd nog wel ergens een verpleeghuis waar we even kunnen binnenwippen voor een kopje koffie met een paar bewoners die hopen dat er iets geregeld wordt zodat ze meer dan eens per week kunnen douchen en op een menswaardige wijze en frequentie verschoond kunnen worden.

  • Je kunt je eigen leven creëren

 Pak mijn hand, sluit je ogen (nog verder dan al het geval was) en vlieg met me mee, tot we als onzichtbare toeschouwers getuige kunnen zijn van de geboorte van een kind dat nooit zal zien en horen, en dat nog wat andere aandoeningen heeft waardoor het als een kasplantje zal leven. Laten we ons dan zichtbaar maken en tegen ouders zowel als kind zeggen: “Je kunt je eigen leven creëren”
Daarna kunnen we nog even langs bij de mensen die opnieuw in veelgemaakte fouten zijn gesprongen: verslaafden, mensen die  continu de ‘verkeerde’ partner aantrekken, mensen die hun gezin niet kunnen onderhouden ondanks alle inzet en het harde werken dat ze doen, et cetera.

  • Er is genoeg voor iedereen

 Ik trakteer op een vliegticket voor jou en mij: naar een derde wereldland naar keuze. Het klopt waarschijnlijk wel dat er genoeg is voor iedereen, maar waar is dat alles en wat ga jij doen om dat genoeg bij de armsten te krijgen? Of volsta je met het nablaten van deze door commercieel zeer handige jongens en meisjes ontwikkelde kreet? Daarna kunnen we naar een eenoudergezin met bijstandsuitkering gaan, gewoon in ons eigen, gezellige en overgereguleerde landje. We nemen onze eigen koffie maar mee, en roepen daar ook nog eens blij: “Er is genoeg voor iedereen”.

  • Je kunt eenvoudig in overvloed leven

De uitnodiging die ik je hierbij doe, is iets specialer dan de voorgaande. Ik nodig je uit om het eerst te laten zien en vervolgens een ander te helpen dit te bereiken. Als het zo eenvoudig is, moet dat geen probleem vormen, toch?

Voor degenen die het allemaal zo stellig verkondigen: hoe weet je dit allemaal zo zeker? Hoe weet je of dit voor iedereen geldt? Of het voor iedereen zo werkt? Heb je werkelijk alle onderzoeken gezien die hiernaar gedaan zijn? En ken je de condities waaronder deze onderzoeken vielen? Wie heeft opdracht gegeven tot het onderzoek en – vooral – wie heeft het onderzoek betaald? Waaruit blijkt de neutraliteit (bij het interpreteren van de onderzoeksresultaten) van de onderzoekers? Was het een dubbelblind onderzoek? Wie zegt dat? Hoe kun je dat controleren? Heb je ook toegang tot die gegevens?

Nog beter: heb je het zelf onderzocht bij net zoveel mensen als aan wie je je wandtegelwijsheden  voorhoudt?

En voor degenen die dit soort verkrachting van oude, esoterische wijsheden in snelle glitterdoosjes verpakken en voor vet geld verkopen aan de argeloze, zoekende en toch maar weer hopende mens:

  • Je bent geen haar beter dan de predikant die mensen geneest met gebed en hen weghoudt bij behandelingen, terwijl zijn vrouw hem via een oortje de namen en kwalen influistert.
  • Je bent geen haar beter dan de verkoper van wonderrecepten op de markten vroeger: die wat vies ruikend spul mixte en in een flesje deed, waarna hij het met een lulverhaal voor veel geld verkocht.
  • Je bent geen haar beter dan de zelfbenoemde goeroes en profeten die hele groepen mensen overhalen om hun gezinnen in de steek te laten, al hun geld en bezittingen aan de betreffende goeroe of profeet over te maken (nooit aan een charitatieve instelling… heel vreemd) en middelen als bedreiging en volksmennerij niet schuwen om hun eigen verknipte frustraties te botvieren.

Ja natuurlijk: iedereen heeft een eigen verantwoordelijkheid, en het is aan mensen zelf om al dan niet in jouw verkooppraatje te trappen. Daarnaast zegt het iets belangrijks over je persoonlijkheid dat je door misbruik van de zoektocht en soms ook wanhoop van anderen aan je geld, macht of aandacht komt.

Cold reading
Vanaf ongeveer mijn 19e jaar stel ik vragen en zoek ik naar antwoorden. Ik ben nu 52 en in die 33 jaar onderzoek ben ik met honderden paragnosten (helderzienden, heldervoelenden, -ruikenden, etc.) in contact geweest, waarvan er drie voor mij echt doorslaggevende feiten konden noemen, die ik kon controleren, die zij beslist niet konden weten en die keurig uitkwamen. De rest deed niet anders dan cold reading. Niets mis mee: ieder kiest wat hij/zij wil geloven.

Kost dat?
Een van de dingen die ik steevast deed was vragen aan een voorspeller: “Wat vraag je ervoor?” Daarna trok ik het bedrag dat hij of zij noemde uit mijn portemonnee en vroeg om een voorspelling: maakte niet uit waarover, als ik het maar kon nagaan binnen afzienbare tijd. Los van de drie eerder genoemde mensen die wél de spijker op zijn kop sloegen, heb ik alleen maar onzin en vaagheid gehoord: ik heb dat bij minstens 35 mensen gevraagd. Er zijn kennelijk maar weinig helderdenkenden in die beroepsgroep.

De aarde is plat. Wetenschappelijk bewezen.
In die 33 jaar heb ik ook het ene na het andere wetenschappelijke bewijs om de oren geslingerd gekregen over van alles en nog wat. Nadat bleek dat het allemaal toch niet zo hard bewezen kon worden, hoorde ik de wetenschappers niet meer. Zo wist een aantal mensen zeker dat melk goed voor volwassen mensen was (het ergste is dat er nog steeds mensen zijn die beter zouden kunnen weten en het desondanks blijven volhouden). Vroeger wist men zeker dat de aarde plat was, schaamde men zich zelfs niet een beetje toen bleek dat het waarschijnlijk niet klopte en bleef gewoon dezelfde domme fout herhalen: als wij het niet zien is het er niet. Als wij het zo zien, is er niets anders mogelijk.

Rokers sterven een afschuwelijke dood: allemaal!
De stelligheid waarmee wordt verkondigd dat roken leidt tot een pijnlijke en versnelde dood knalt vanaf de sigarettenverpakking naar de roker en niet-roker. Terwijl iedereen kan nagaan of navragen dat er mensen zijn die een heel leven roken en niets mankeren; dat er mensen aan longkanker of andere ziekten die voornamelijk aan roken worden toegeschreven sterven, terwijl ze nooit een teug rook hebben binnengekregen.
Ik zeg niet dat roken gezond is: daarvoor ken ik te weinig voorbeelden en onderzoeken, maar wel dat het allemaal zo klakkeloos wordt aangenomen terwijl het duidelijk niet voor iedereen geldt en iedereen dat kan zien. Hoeveel mensen hebben, net als ik, iemand die ze kennen of kenden en die al kettingrokend zonder problemen stokoud is geworden? Hebt u zelf trouwens wel eens een onderzoeksresultaat gelezen over de schadelijke gevolgen van roken? En dan bedoel ik een kopie van het originele, gewaarmerkte rapport, plus de gegevens over wie betaalde, wie bepaalde, et cetera… Ik heb het niet over het geschrijf van diverse media, die zoals bekend andere belangen hebben bij het verspreiden en bewerken van teksten.

Nog even, voordat je je ophangt…
Maar het opvallendste vind ik wel het simpele “Kop op: er is nog zoveel leuks in het leven,” tegen de suïcidale, depressieve medemens, en de eerder genoemde, nageprate dooddoeners. Ik merk dat ik er meer en meer een afkeer van krijg: mijn medeleven met degenen die het niet zo eenvoudig voor elkaar krijgen, die nogal wat pech in het leven tegenkomen en die levensbedreigende ziekten krijgen is te groot om ze met een of andere lekker snel klinkende woordvondst terug in hun ellende te trappen. Ik vind het minachtend en aanmatigend. En ik distantieer me er steeds meer van. Het geeft me een zij/wij gevoel, waarbij ‘wij’ het beter weten dan de ander; die levenshouding ligt me niet.

Laat maar eens zien dan
Mijn motto is: laat het maar zien en doe het maar voor. Als je dan ook nog een ander echt kunt helpen (met een pan soep als diegene ziek is, voor mijn part) – heb je mijn stem. Niet dat je die nodig hebt natuurlijk, maar ik denk ik zeg het even. Het laatste waar iemand die net alles is kwijtgeraakt is, op zit te wachten is een of andere blije verdoolde die met een wetend lachje verkondigt dat je je eigen overvloed creëert.

Vorige week was ik bij mijn oude schoolvriend op bezoek in het ziekenhuis, waar hij ligt te knokken voor zijn leven. Ik vroeg me op het parkeerterrein af hoe hij het zou vinden als er zo’n droeftoeter tegen hem zei: “Je gezondheid creëer je zelf” of: “Je bent wat je eet.”

Subjectief als de pest
Buiten dat soort bagger vind ik veel spreuken gewoon erg mooi en goed. En natuurlijk: het is mijn mening en iedereen denkt er zo over als hij of zij wil.

Uiteindelijk denk ik dat het allemaal wat leuker zou worden als meer mensen zich met zichzelf bemoeiden en niet voortdurend anderen vertellen wat ze moeten doen of denken. Maar ja: waar moet ik dan heen met mijn schrijverij?

Een uitspraak waar ik echt achter kan staan is er een van een held van me.

Knowing is not enough,
We must apply.
Willing is not enough,
We must do.

–          Bruce Lee