De lege ruimte om ons heen

  • 0

De lege ruimte om ons heen

Category : Home

Heel wat jaren geleden (opa vertelt…) las ik het boek van Betty Edwards: Drawing on the right side of the brain. Ik deed de oefeningen en wat Betty voorspelde in haar boek gebeurde ook precies: ik tekende de plaatjes die ik mijn hoofd had. Die plaatjes vertegenwoordigden het idee dat ik had over de vormen. Een boom die ik tekende zag er enigszins herkenbaar als boom uit, en veroorzaakte tevens een hartelijke bulderlach: het leek voor geen meter.

 

 Idee versus waarneming

Verderop in het boek werd uitgelegd dat ons kijken wordt vertroebeld en vervormd door de ideeën die we hebben over van alles en nog wat; bijvoorbeeld een boom. Mensen die gelijkend kunnen tekenen, kijken op een andere manier: ze zien puur wat er is, niet wat ze vinden dat er zou moeten zijn. Dat holistische zien zonder etiketten en verhalen uit het verleden (o ja, zo’n boom heb ik wel eens gezien) en de toekomst (dit zou toch nu wel eens moeten lijken op een echte boom, zo onderhand), is een kunst die sommigen van zichzelf al hebben, maar die ook aangeleerd kan worden…

De negatieve ruimte

Een van de oefeningen uit dat boek die mijn manier van kijken hebben verbreed is gebaseerd op het waarnemen van de negatieve ruimte: dat is de ruimte om het object (dat je wilt tekenen) heen. Als je daar naar kijkt, en die ruimte tekent, blijft de binnenliggende vorm vanzelf over. Door je te concentren op de omgevende ruimte, zit je dus niet telkens met je verstand, dat voortdurend brult “plant! Blad! Bloempot! Is rond! Dat moet langwerpig! Lijkt op de plant die je eerder zag! Weet je nog? Toen je net ook die moeilijkheden op je werk had en… o ja: plant! Bloem!” maar in plaats daarvan met lege ruimte, waar je verstand niets mee kan; het verveelt zich bij het gebrek aan vergelijking en etiketten, zodat het werkelijke, zuivere zien naar voren kan komen.

En dan lijkt een tekening ineens veel meer op het onderwerp. Een bijkans magische ervaring.

De lege ruimte om ons heen

Deze tekenwijsheid is tevens goed toe te passen op ons bestaan, onze manieren van ervaren en onze verbinding met het zelfzuchtige ego dat voortdurend bevestigd, gerustgesteld, beloond en bestraft wil worden. Op het moment dat we de ‘lege ruimte’ om onszelf en onze ervaringen kunnen waarnemen, ontstaat er een andere vorm van waarnemen: puur bewustzijn.

Net als bij het tekenen is er de mogelijkheid om de ideeën die je hebt met rust te laten en werkelijk te gaan waarnemen: als toeschouwer van je eigen ervaringen.  Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Er zit namelijk een heel geniepig paradoxje in deze mogelijkheid. Namelijk: wanneer je kijkt naar je ervaringen en de daarbij optredende gevoelens/emoties, wordt de ervaring door je verstand getoetst aan eerdere, daarop gelijkende ervaringen. En dan zit je alweer met je kont diep in het verhaal.

De slang bijt zichzelf in zijn staart, zoals dat zo mooi heet. Toch is het wel te doen, via een kleine omweg. Die omweg bestaat eruit dat je voortdurend je neiging naar verhalen, ideeën, overtuigingen observeert. Meer niet.

Door het waakzaam blijven observeren wat er zoal in je opkomt, leer je je gedachtepatronen, overtuigingen, ideeën, kortom: alle verhalen die je hebt en waarnaar je leeft, te herkennen en te doorzien. En vanuit dit doorzicht ontstaat uiteindelijk een voortschrijdend inzicht in de manier waarop je verstand werkt, de manier waarop je ego (dat gedeelte van je dat ervan is overtuigd dat je deze persoon, dit lichaam, hier op aarde ook helemaal bent) je voortdurend aan de kop blijft zeuren om aandacht. Met dat eindeloze gekwebbel van je ego laat je jezelf voortdurend afleiden en zit je gevangen in je ideeën, in je denkwereld.

Vermoeiend zeg!

Zeker in het begin zul je zo enorm veel verhalen, ideeën en overtuigingen tegenkomen dat het bijna geen doen lijkt om dat allemaal te gaan doorzien. Er is echter hoop voor de wat minder gedreven types onder ons: wanneer je eenmaal een patroon herkent dat achter verschillende overtuigingen en ideeën schuilgaat, heb je een hele rits van die ideeën tegelijk te pakken. Lost het patroon op, omdat het voldoende is doorzien en ingezien, dan lossen al die overtuigingen direct mee op.

Een voorbeeld

Iemand maakt een kleinerende opmerking tegen je. Je wordt pissig en geeft een scherp antwoord. Het minzame lachje van de ander laat zien dat hij/zij geniet van jouw reactie omdat het betekent dat de opmerking je geraakt heeft. Daarop word je nog pissiger. De rest van de dag heb je last van die kwaadheid.

Ego: waarom word je precies kwaad?

  • Omdat de ander je niet voor vol aanziet
  • Omdat je vindt dat je zo’n opmerking niet hoort te plaatsen
  • Omdat je vindt dat diegene nou zelf ook niet bepaald een licht is
  • Omdat je überhaupt geen tegenspraak duldt
  • Et cetera

Doorzien: waarom word je precies kwaad?

Het bovenstaande is wat het ego je laat geloven. In werkelijkheid word je kwaad omdat:

  • Je diep van binnen ook vindt dat je minderwaardig bent
  • Je dus vindt dat de ander gelijk heeft
  • Je baalt van jezelf dat je dat gevoel van kleinheid nog niet hebt overwonnen
  • Je baalt van het feit dat die ander dat kennelijk oppikt

Inzicht: waarom word je precies kwaad?

  • Omdat je eerdere kwaadheid hebt onderdrukt
  • Omdat je duidelijk een les te leren hebt in eigenwaarde/bestaansrecht
  • Omdat je net zolang strijd oproept totdat je innerlijke strijd is gestaakt
  • Omdat je tegen een granieten muur aan staat te duwen, je dat weet en er toch niet mee kunt ophouden; hoe vaak je je dat ook voorneemt

Je ziet dat er een prachtige progressie is te zien in het waarnemen. Vanuit het ego is de opmerking niet goed en verwens je het karakter van de ander, die het kennelijk leuk vindt om jou te kleineren of te beledigen.

Vanuit het doorzien van het ego ligt de verantwoordelijkheid meer bij jezelf: je doorziet de patronen en onderliggende motivaties.

En vanuit inzicht snap je volledig dat die kwaadheid er is, dat die kwaadheid een gevoel is dat door jou gekend (en onderzocht) wil worden en dat je het kunt gebruiken om bewust te worden van wie je bent.

Met dit inzicht kun je verder in de oefeningen om je verhalen los te laten en te werken naar zuivere waarneming. Wanneer je dit inzicht accepteert en de gevoelens kunt verwelkomen als leermeesters op je weg naar verlichting, ontstaat er ruimte en zul je meer en meer de lege ruimte waarnemen en de verhalen, vormen, ideeën laten voor wat ze zijn. Elk moment is daarmee nieuw en verwonderlijk: als een kind dat iets voor het eerst ziet of meemaakt.

Stap voor stap

  •  Bij liefst elke situatie waarbij je een emotie ervaart, neem je een moment om die emotie volledig toe te laten, de verhalen die je erbij krijgt te herkennen als verhalen en te blijven concentreren op de pure emotie/het gevoel.
  • Je zult – zeker in het begin – merken dat het ego onvermoeibaar allerlei verhalen blijft aandragen, over hoe je dit al eens eerder hebt ervaren, toen met die en die, tijdens die vakantie, weet je nog? Et cetera. Je ego trekt je dan naar het verleden. Of naar de toekomst door je te laten denken: “Ik wou dat ik van dat complex af was” of “wacht maar, ik pak hem/haar nog wel terug.” En al die tijd zit je door je verhalen in het verleden en de toekomst te graven, daarmee steeds meer verhalen oproepend, en blijft het heden, het nu, ongezien.
  • Je blijft je afvragen: wat is nu, op dit ene moment, het probleem? Ook wat daaruit voortkomt aan emoties verwelkom je, als nog meer leermeesters die je helpen te doorzien en in te zien, en die je daarmee helpen naar bewustzijn.
  • Zodra je jezelf weer in de verhalen ziet gaan (‘waarom doet die ander dit?’, ‘is het een projectie?’, ‘Kan ik het met positief denken oplossen?’, ‘Waar is de volgende cursus waar ik kan leren hoe ik mijn geluk, rijkdom en gezondheid slechts hoef te bestellen bij de kosmos en het dan snel krijg?”) schud je jezelf liefdevol wakker en vraagt je telkens opnieuw af: “Wat doe ik, wat leer ik, hoe helpt me dit in te zien dat het me de weg naar verlichting op duwt?”

Als je dit volhoudt, ontstaat uiteindelijk het inzicht dat iedereen er is om jou te helpen het pad naar de verlichting te gaan. En vanuit dat inzicht besef je ook dat het juist de hufters en bitches zijn in je leven, die je grootste helpers zijn. Zij zijn het namelijk die jou dagelijks de kans bieden om de emoties te ervaren die nog niet geïntegreerd zijn.

Je hoeft ze daarvoor niet te bedanken of ander spiritueel gezweef toe te dichten: ze doen wat ze moeten doen en leren ook hun eigen plan, waar jij weer aan meewerkt.

Prikkende engeltjes

Je emoties zijn engeltjes die je prikken, plagen, maar vooral kleine meestertjes die je in beweging houden om je weg te vinden naar puur bewustzijn. Tevreden mensen zoeken niet naar verlichting: die zijn tevreden zo (of misschien al verlicht).

Lijden is de kortste weg naar verlichting, zei Eckhart Tolle eens.

Het resultaat mag er wezen! Geluk, vrede, kalmte… niets is fout, niets hoeft veranderd, alles is oké en kan met plezierige verwondering worden waargenomen. Je bent klaar.

Een leuke oefening om in de praktijk te ervaren wat de lege ruimte bij het tekenen doet voor onze grote denkhoofden (© Pipo de Clown) kun je hier vinden: http://drawright.com/vaceface.htm#vaseface


Leave a Reply